| Haliotidae, czyli słuchotki |
Słuchotki, zwane również uchem morskim lub uchowcem, należą do rodziny Haliotidae. Swą nazwę zawdzięczają kształtowi lśniącej muszli. Rozmaicie są w różnych rejonach świata nazywane: ucho św. Piotra (Włochy), ormer (północna Francja), abalon (Stany Zjednoczone i Meksyk), awabi (Japonia), paua (Nowa Zelandia).
Jak widać, są szeroko rozpowszechnione. Ich muszla jest płaska, o nieproporcjonalnie wielkim ostatnim skręcie i olbrzymim w nim ujściu, tak iż rzeczywiście swym wyglądem przypomina ucho ludzkie. Słuchotki są często mylone z małżami, gdyż ostatni skręt ich muszli wygląda jak połówka muszli małża.
Charakterystyczną cechą rodziny Haliotidae jest szereg zarastających kolejno otworków, które biegną równolegle do górnej krawędzi muszli. Liczba tych okrągłych dziurek bywa różna - od kilku do kilkunastu, w zależności od gatunku. W miarę powiększania się muszli kolejno dochodzą nowe, coraz większe otwory. Służą one do wydalania wody i odchodów: woda dostaje się do środka od strony brzusznej pod krawędzią skorupy.
Dłuższa średnica muszli słuchotek wynosi od 5 do 30 cm. Wielkością wyróżnia się w tej rodzinie abalon czerwony (Haliotis rufescens) z wybrzeża Kaliforni, którego muszla ma dłuższą średnicę dochodzącą do 30 cm. Oprócz niego do ciekawszych gatunków należy abalon zielony (Haliotis fulgens) o muszli z licznymi spiralnymi rowkami na powierzchni zewnętrznej i różnobarwnie połyskującym wnętrzu, szczególnie w części środkowej, gdzie znajduje się ślad zaczepu mięśnia.
Z kolei muszla mniejszego gatunku, H. tuberculata z Morza Śródziemnego i Atlantyku, jest na zewnątrz brunatnozielona i przeważnie pokryta glonami i wodorostami, w środku zaś ma pięknie mieniącą się warstwę perłową. Natomiast do oślego ucha podobna jest niewielka, podłużna i płaska ciemnobrązowa muszla H. asinina z Indopacyfiku. Z kolei zupełnie nietypową zewnętrzną powierzchnię muszli, jakby rzeźbioną w pofałdowane, wystające sznury, ma największy południowoafrykański gatunek, H. midae, o średnicy ok. 18 cm.
Patrząc na słuchotki od zewnętrznej strony wyglądają one nieciekawie i niepozornie. Za to od wewnątrz rzadko sprawiają kolekcjonerom zawód - lśnią tęczowym blaskiem; gruba warstwa perłowa mieni się różnymi kolorami w odcieniu różu i zieleni. Nie są to jednak barwy strukturalne, wynikające z obecności barwnika - mamy do czynienia z interferencją promieni świetlnych, odbijających się od warstwy kryształów węglanu wapnia.
Słuchotki, w liczbie ponad 100 gatunków, zamieszkują wody strefy tropikalnej i umiarkowanej, a szczególnie obszar Indopacyfiku. Od strony Atlantyku nie występują. Przebywają zwykle na skałach w strefie przyboju, ale nie gardzą też skalistym dnem, do głębokości 400 m. I młode, i dorosłe osobniki spędzają całe swoje życie w tym samym rejonie, żywiąc się zeskrobywanymi z kamieni glonami. Silnie przyczepiają się do skał szeroką podstawą swojej nogi - siła przyczepu przekracza 4 000 razy ciężar ciała zwierzęcia, a więc może wynieść przeszło 2 000 kg!
Z muszli słuchotek od dawna wyrabia się biżuterię. Są dostawcami wielkich ilości macicy perłowej. Indianie z zachodnich wybrzeży Pacyfiku używali je do celów dekoracyjnych, a także jako narzędzia codziennego użytku, o czym świadczą wykopaliska, potwierdzające istnienie licznych szlaków handlowych, które przechodziły przez Kalifornię do środka kontynentu północnoamerykańskiego. Również Maorysi z Nowej Zelandii potrafili docenić wartość tych muszli. Swoje paua - bo tak je nazywali - wykorzystywali m.in. do inkrustowania rzeźb, wykładali nimi oczy rzeźbionych figurek Tiki. Surowiec czerpali z pięknie połyskującej zielenią muszli słuchotki H. iris, największego nowozelandzkiego gatunku, osiągającego średnicę 17 cm.
Słuchotki są poławiane w wielu rejonach świata na dużą skalę, bo ich mięsista noga stanowi wielki przysmak.
|
|
|
| |
Źródło:
1. "Klejnoty morza" K. Dworczyk, W. Dworczyk
|
| |
| |
| |
 |
|
